In Meander Magazine las ik een column van Jan Loogman over de troost van poëzie. ‘Poëzie is wel religie voor ongelovigen genoemd,’ schrijft hij en geeft voorbeelden van gedichten die houvast kunnen geven in deze tijden van onzekerheid.
Ik moest denken aan een gedicht van Herman de Coninck:
Poëzie
Zoals je tegen een ziek dochtertje zegt:
mijn miniatuurmensje, mijn zelfgemaakt
verdrietje, en het helpt niet;
zoals je een hand op haar hete voorhoofdje
legt, zo dun als sneeuw gaat liggen,
en het helpt niet:
zo helpt poëzie.
De columnist raadt ons aan om vaker onze toevlucht te nemen tot gedichten. ‘Wie meer binnen zit dan in een voorjaar past, leest de krant en bekijkt journaal na journaal om te zien of dankzij de reinigingsflacons en sociale distantie het aantal doden al gedaald is, of toch in elk geval het aantal ziekenhuisopnames, of toch tenminste het aantal besmettingen (…) maar het helpt niet tegen angst. De remedie daartegen is vertrouwen en het heldere inzicht dat ziekte en dood net als geboorte en geluk bij het leven horen. Beter dan het volgend journaal te bekijken, slaan we er eens een over en lezen een gedicht.’
In zijn sublieme gedicht ‘Poetry and religion’ (The Daylight Moon, 1987) zegt de Australische dichter Les Murray: ‘Religions are poems’.
Poetry and Religion
Religions are poems. They concert
our daylight and dreaming mind, our
emotions, instinct, breath and native gesture
into the only whole thinking: poetry.
Nothing’s said till it’s dreamed out in words
and nothing’s true that figures in words only.
A poem, compared with an arrayed religion,
may be like a soldier’s one short marriage night
to die and live by. But that is a small religion.
Full religion is the large poem in loving repetition;
like any poem, it must be inexhaustible and complete
with turns where we ask Now why did the poet do that?
You can’t pray a lie, said Huckleberry Finn;
you can’t poe one either. It is the same mirror:
mobile, glancing, we call it poetry,
fixed centrally, we call it religion,
and God is the poetry caught in any religion,
caught, not imprisoned. Caught as in a mirror
that he attracted, being in the world as poetry
is in the poem, a law against its closure.
There’ll always be religion around while there is poetry
or a lack of it. Both are given, and intermittent,
as the action of those birds – crested pigeon, rosella parrot –
who fly with wings shut, then beating, and again shut.
